مــدرســـه ی مــامــان هـا

اینجا برای تربیت فرزندانمون همگی هم معلم هستیم و هم شاگرد!...

پرورش هوش اخلاقی

1392/12/10 10:26
نویسنده : یه مامان
2,488 بازدید
اشتراک گذاری

هوش اخلاقی موضوع تقریبا جدیدی است. همان طور که هوش هیجانی و هوش شناختی با یکدیگر فرق دار​د، هوش اخلاقی هم یک هوش کاملا مجزاست.

مفهوم اصلی هوش اخلاقی این است که ما بتوانیم درست را از نادرست تشخیص دهیم؛ یعنی اعتقادات محکم اخلاقی داشته باشیم و براساس این اعتقادات عمل کنیم. خوشبختانه هوش اخلاقی را می توان یاد گرفت. والدین از همان ابتدا به عنوان اولین معلم فرزندشان می توانند هوش اخلاقی را با یاد دادن شایستگی های اخلاقی مانند خویشتنداری، بردباری، انصاف، همدلی، گذشت و دیگر صفت های خوب به آنان آموزش دهند. تقویت این هوش بهترین فرصت است که فرزندانمان را در مسیر درست قرار دهیم تا آنان بتوانند علاوه بر درست فکر کردن، درست هم عمل کنند، البته قبل از هر کاری لازم است ابتدا ارزش ها و شایستگی های اخلاقی را به عنوان اولین قدم به آنان آموزش دهیم و بر انجام آنها هم از سوی خود​ و هم فرزندانمان مصر باشیم.

 

هوش اخلاقی شامل هفت اصل اخلاقی است که به فرزندتان کمک می کند هنگام مواجهه با فشار ها و چالش های اخلاقی در زندگی از آنها عبور کند. این اصول اخلاقی به فرزندتان جهتی اخلاقی می دهد تا طبق موازین اخلاقی رفتار کند.

 

همدلی: این نیکخویی به فرزندتان کمک می کند نسبت به نیازها و احساس های دیگران حساس تر شود، به اشخاص نیازمند کمک کرد و با دیگران با محبت رفتار کند. علاوه بر اینها، همدلی، عاطفه اخلاقی قدرتمندی است که فرزندتان را به انجام کارهای درست تشویق می کند، زیرا یک شخص همدل تاثیر درد عاطفی را بر دیگران تشخیص می دهد و بی رحمانه رفتار نمی کند.

 

وجدان: هرگاه فرزندتان از مسیر درست خارج شود، به کمک وجدان دچار احساس گناه می شود. داشتن وجدان به وی کمک می کند حتی در برابر وسوسه زیاد، رفتاری درست داشته باشد. وجدان سنگ بنای رشد و پرورش صفات شایسته ای همچون صداقت، مسئولیت و اصالت است.

 

خویشتنداری:این اصل مهم اخلاقی سبب می شود فرزندتان هوس هایش را مهار ​ و پیش از عمل فکر کند تا رفتار سنجیده و درستی داشته باشد. در نتیجه تصمیمات شتابزده ای را که باعث عواقب بد می شود، نداشته باشد. به علاوه، تقویت خویشتنداری به فرزندتان کمک می کند تا متکی به نفس شود، زیرا می داند که می تواند رفتارش را کنترل کند.

 

احترام: هنگامی که فرزند شما احترام را به عنوان بخشی از زندگی روزانه اش در نظر می گیرد، به حقوق و احساس دیگران توجه خواهد داشت و برای خود نیز احترام بیشتری قائل خواهد بود. این صفت شایسته فرزندتان را راهنمایی می کند ​ با دیگران همان گونه رفتار کند که دوست دارد با خودش رفتار شود.

 

مهربانی:با پرورش مهربانی در فرزندتان وی یاد می گیرد خودخواهی کمتر و محبت بیشتری داشته باشد. فرزند با صفت مهربانی، بیشتر به نیازهای دیگران فکر می کند و علاقه بیشتری به مردم نشان می دهد و بیشتر هم مدافع آنانی خواهد بود که دچار مشکل شده اند یا مورد آزار و اذیت قرار گرفته اند.

 

تحمل و بردباری:این اصل اخلاقی به فرزندتان کمک خواهد کرد​ با فهم و مهربانی با دیگران رفتار کند و در برابر نفرت، خشونت و تعصب بایستد و برای اشخاص بر مبنای شخصیت شان احترام و ارزش قائل شود. داشتن بردباری به آنان می آموزد​ با وجود تفاوت های نژادی، جنسیتی، فرهنگی و اعتقادی به دیگران احترام بگذارد و برایشان ارزش قائل شود.

 

انصاف: فرزندتان را راهنمایی می کند​ با دیگران با عدالت رفتار کند و بی تعصب و عادلانه برخورد نماید. فرزندی که با انصاف بزرگ شود قانونمدار می شود، حق دیگران را ضایع نمی کند و پیش از قضاوت بدون تعصب تصمیم گیری می کند.

 

انتقال ارزش ها، پایه هوش اخلاقی

 «وقتی خانواده ها سالم و بی مشکل باشد، شهر نیز سالم خواهد بود، وقتی شهر سالم باشد جامعه بزرگ انسانی در صلح و صفا زندگی خواهد کرد.»

 

گفته بالا، نقل قولی از کنفوسیوس، فیلسوف بزرگ چین است که عقیده داشت از راه رفتار درست می توان به نظم جهانی رسید. رفتارهای درست از نظر کنفوسیوس شامل صداقت داشتن با خود و دیگران، انسانیت، ایثار، صمیمیت، عدالت و دانایی است. به عقیده او، نطفه این ارزش ها در خانواده است. خانواده به عنوان اولین و بالاترین مکان برای انتقال ارزش ها به فرزندان است. خانواده جای امنیت است، جایی که فرزندان در آنجا از حمایت بی قید و شرط بهره مند می شوند، البته خانواده ای سالم است که ارزش ها در آن آموزش داده ​ و به مرور در فرزند درونی می شود. پدر و مادری که خود از نظر ارزشی قوی هستند، ارزش ها را در طول رشد به فرزندانشان یاد می دهند و فرزندان نیز ارزش ها را با خود به جامعه برده و با آنها زندگی می کنند. این مسئولیت به عهده پدر و مادر است البته اگر بچه ها یک یا چند ارزش را نشناسند، طبیعی است، ولی اگر پدر و مادر آنها را به فرزندان خود منتقل نکنند یا بدتر از آن خودشان ارزش ها را نادیده بگیرند، این امر عادی نیست.

 

در خانواده ای که در آن افراد ارتباط ضعیفی با هم دارند و نسبت به هم بی تفاوت باشند، بچه ها به جای ارتباط با پدر و مادر دائم با تلویزیون و رایانه ارتباط برقرار می کنند و به دلیل این بی توجهی انتقال ارزش ها به فرزندان هم صورت نمی گیرد.

 

وقتی نوجوان وارد مرحله بلوغ می شود، مخالفت های خود را با ارزش های پدر و مادر شروع می کند. پدر و مادری که تا آن زمان شاهد مخالفت آشکار فرزندشان نبودند، از آن به بعد شاهد بی ارزش شمردن ارزش هایشان، مخالفت ها و بهانه جویی ها از سوی نوجوانشان می شوند، گاه حتی لباس پوشیدن و حرف زدن فرزندشان باعث خجالت والدین می شود. در اینجاست که باید به او فرصت داده شود ​ راه خود را در کنار خانواده پیدا کند، چرا که در افتادن با نوجوان جز راندنش از خود و حتی از خانواده ثمری ندارد. بنابراین برای پرورش هوش اخلاقی فرزندتان در دوران نوجوانی باید به او کمک شود ​ با آرامش بیشتری این سال های پر فشار را پشت سر بگذارد.

 

هنگام تعلیم ارزش ها اگر بی حوصلگی، عصبانیت یا مشکلات شخصی خود را دخالت دهیم، هرگز موفق نخواهیم شد و جز وقت تلف کردن کاری انجام نداده ایم، قبل از هر چیز باید رفتار درست و غلط را به وضوح برای فرزندمان توضیح دهیم و او باید عواقب رفتار غلط را بداند. برای این که ارزش ها را به زندگی فرزندمان وارد کنیم، فرصت های مناسب بسیاری در زندگی روزمره وجود دارد، می توانیم همراه فرزندمان به عیادت بیمار یا پرستاری از یک سالمند فامیل برویم، می توانیم همراه فرزندمان کمک هایی را برای نیازمندان جمع آوری کرده و به اتفاق به دست آنان برسانیم. به منظور افزایش هوش اخلاقی فرزندمان بهتر است هنگام انجام دادن ارزش ها با وی همراه باشیم. فعالیت مشترک با فرزندان بهتر از توضیح دادن ارزش هاست، با این کار بچه ها منفعل نبوده و در حاشیه فقط به عنوان تماشاگر قرار نمی گیرند.

 

آموزش ارزش ها؛ آموزش هوش اخلاقی

 در آموزش ارزش ها این موارد ​را به یاد داشته باشید:

 ۱ـ به عنوان والد​ در انجام ارزش ها ثابت قدم باشید. مثلا اگر می خواهید فرزندتان صداقت را بیاموزد خودتان نیز مقابل او به دیگران دروغ نگویید.

 

۲ـ از لحظات مناسب برای آموزش و گفت و گو درباره ارزش ها با فرزندتان استفاده کنید؛ مثلا هنگام بازی، پیاده روی و حتی درست کردن کیک.

 

۳ـ وقتی فرزندتان چیزی می گوید که مخالف ارزش های شماست، واکنش سریع نشان ندهید، برایش مساله را باز کنید و دلیل بیاورید.

 

۴ـ برای فرزندتان کتاب هایی درباره ارزش های اخلاقی و نتایج آن بخوانید.

 

۵ـ بچه هایی که والدینشان بر ارزش ها، اهمیت تحصیلات و تلاش برای رسیدن به هدف تاکید دارند، موفق تر خواهند بود و از نظر تحصیلی هم رشد بیشتری خواهند داشت.

 

۶ـ همیشه با همسرتان مودبانه رفتار کنید، مطمئنا فرزندتان در حال مشاهده رفتارهای شماست.

 

۷ـ به والدین​تان احترام بگذارید و با لحن مناسب با آنان صحبت کنید تا فرزندتان بیاموزد چگونه با شما رفتار کند.

 

۸ ـ فرزندتان را تشویق کنید​ با مستمندان و آسیب دیدگان مهربان و بخشنده باشد و فکر کند ​ چگونه می تواند آنان را یاری کند.

 

۹ـ زمانی که دعا و نیایش می کنید، فرزندتان را در مراسم شرکت دهید تا او بیاموزد ​ برای تغییر در هر موقعیتی باید فکرش را تغییر دهد و به خداوند توکل کند.

 

۱۰ـ به فرزندتان کمک کنید ​ متوجه شود اغلب ما بر اثر مواجهه و دست و پنجه نرم کردن با مشکلات رشد می کنیم و یاد بگیرد ​ به جای فرار از مشکلات با آنها رو به رو شود.

 

۱۱ـ بگذارید فرزندتان مسئولیت کارهایش را بپذیرد و به جای دفاع از او، وی را با پیامد های کارهایش رو به رو کنید.

 

این توصیه ها را بخوانید

 ـ رفتارهای اخلاقی را از فرزندتان بخواهید و کوتاه نیایید. کارشناسان دریافته اند والدینی که فرزندان بااخلاق بزرگ می کنند، بر رفتارهای اخلاقی تاکید می کنند و از فرزندانشان توقع دارند مطابق ارزش های اخلاقی رفتار کنند.

 

ـ خانه بهترین مکان است تا فرزندتان از طریق آزمون و خطا بیاموزد ​ چگونه بر وسوسه هایش پیروز شود و در شرایط پر تنش بر خود مسلط باشد.

 

ـ برای فرزندتان وقت بگذارید. به او یادآوری کنید چگونه با ادب باشد و هرگز تصور نکنید​ خودش راه و رسم ادب را می داند و نیاز به تذکر نیست.

 

ـ کلمات مودبانه اصلی را به وی یاد بدهید. کلماتی مانند «خواهش می کنم»، «متشکرم»، «ببخشید»، «معذرت می خواهم»، «اجازه دارم» و «لطفا» را به فرزندتان یاد بدهید.

 

ـ فرزندتان باید بتواند تصمیم های اخلاقی بگیر​د. به فرزندتان کمک کنید درباره نتایج عملش فکر کند و سپس با او همراه شوید​تصمیم های درست بگیرد.

 

ـ مطمئن شوید ​ فرزندانتان چه برنامه هایی را تماشا می کنند یا گوش می دهند.تا جایی که ممکن است آنان را از تماشای تصاویر خشونت آمیز، ضداخلاقی، تحقیرآمیز و تصاویری که همدلی را کم می کند بر حذر دارید.

 

ـ به رفتارهای بی احساس هشدار بدهید. هر بار که فرزندتان از روی نامهربانی رفتار کرد، به او هشدار دهید. این گام مهمی برای پرورش همدلی است؛ مثلا همین که رفتار بی رحمانه ای می بینید هشدار بدهید. تا وقتی رفتاری تبدیل به عادت نشده است، راحت تر می توانید آن را تغییر بدهید.

 

ـ فرزندتان را به این مقوله که افراد چه احساسی دارند، حساس کنید. والدینی که به طور مستمر در واکنش به بدرفتاری فرزندشان بر احساس شخصی که مورد آزار و اذیت قرار گرفته تمرکز می کنند، فرزندانی با همدلی بیشتر تربیت می کنند.

 

ـ به فرزندتان یاد بدهید محکم و قاطع باشد و ​ قاطعانه با کسی که او را آزار می دهد، برخورد کند. فرزندتان باید یاد بگیرد رفتار نامناسب طرف مقابل را به او گوشزد کند و قاطعانه در برابر او بایستد.

 

ـ به فرزندتان کمک کنید بر شباهت ها تمرکز کند. آنان را تشویق کنید به جای تمرکز بر تفاوت ها به دنبال نقاط مشترک خود با دیگران باشد تا بردباری را بیاموزد و بهتر بتواند با دیگران کنار بیاید.

 

ـ به فرزندتان راه های مقابله با بی انصافی و بی عدالتی را آموزش دهید. برای تقویت هوش اخلاقی فرزندان خود آنها را تشویق کنید با بی عدالتی برخورد کرده و نسبت به آن واکنش نشان دهند.

 

ـ قانون بگذارید که: «حرف های متعصبانه ممنوع». از ابتدا به فرزندتان یاد دهید متلک های تحقیر آمیز قومی ممنوع؛ چرا که این حرف های توهین آمیز طرف مقابل را آزار می دهد و باعث ترویج تعصب، نفرت و نابردباری می شود.

 

ـ معذرت بخواهید و بگویید متاسف هستید. یکی از مهارت های اخلاقی که از فرزندمان باید بخواهیم این است که در صورت اشتباه حتما عذرخواهی کند و خجالت نکشد.

 

ـ به فرزندتان فرصت جبران بدهید. به فرزندتان کمک کنید مسئولیت رفتار بدش را به عهده گیرد و جبران کند. او باید از پیامد اشتباهاتش باخبر شود و بداند چگونه آن را اصلاح کند.

 منبع: سایت آی هوش 

پسندها (0)
شما اولین هوادار باشید!
نظرات (21) مشاهده جعبه ارسال نظر
مامان پریسا
10 اسفند 92 11:12
سلام خسته نباشید. خوب امروز خونه نشین شدیم(به خاطر بیماری پریسا) واسه همین زود اومدم مدرسه
یه مامان
پاسخ
سلام مامان عزیز شما هم خسته نباشید، چی شده؟ حتما باز هم همون قضیه واگیر کردن از بچه ها در مهد مطرحه! ان شآلله که با مراقبت های مامان خوبی مثل شما خیلی زود خوب میشه
مامان پریسا
10 اسفند 92 11:13
هوش هیجانی؟؟!!! عجب تا به حال نشنیده بودم. کلا برام جالب شد چون با این که رشتم روانشناسیه ولی در مورد این هوش ها اصلا به یاد ندارم مطلبی خونده باشیم. به غیر از همون ای کیو ی معروف
یه مامان
پاسخ
هوش اخلاقی! بله، کلا روابط ما با اجتماع رو میشه از بُعدهای مختلف بررسی کرد و خوبیش اینه که اکتسابی هستند. و خوبترش اینه که این هوش ها بیشتر توی آینده ی بچه ها تاثیر میزارن .
مامان پریسا
10 اسفند 92 11:18
چه نکات خوبی یعنی اگر دقت کنیم میبینیم که خیلی راحت در کوچکترین برخوردهامون با بچه ها میتونیم این موارد رو اموزش بدیم.... در مورد وجدان.... ما این مورد درخانوادمون خیلی قوی شدهپریسا هم شدیدا بهش پای بنده دیروز واسش یه بستنی گرفتم که در راه بخوره تا به بابا برسه یه چند ساعتی فاصله داشتیم.... اینقد گریه کرد که چرا من بستنی بخورم ولی بابایینخوره...هر چی بهش گفتم برای بابا هم میخرم میگفت نه بابایی هم دلش بستنی میخواد من بدون بابایی نمیخورمحسابی وجدان درد گرفته بود که تنها تنها داره بستنی میخوره
یه مامان
پاسخ
عزیزم خیلی با این کارهاش تو دل بروتر میشه این دخملیِ ناز دختر هم که بابایی و این حرفها! الان کاملا درکتون می کنم خدا براتون حفظش کنه
مامان پریسا
10 اسفند 92 11:25
گفته ی کنفسیوس دقیقا یادمه البته یادم نیست در کدوم یکی از کتاب هام این گفته رو خونده بودم. ولی اگر چنین بشه دیگه همه چیز عالیه البته این یه ارزویی که برای جامعه ی ایده ال گفته میشه. متاسفانه در عمل خیلی فاصله داره...
یه مامان
پاسخ
البته شما بهتر از ما میدونید ، اون جهان ایده آل فقط در سایه ی پایبندی به ارزش های اسلامی می تونه به وجود بیاد چون تشخیص ارزش و ضدارزش توسط انسان ها ممکنه اشتباه تصور بشه
مامان پریسا
10 اسفند 92 11:29
پریسا هم از کوچیکی یعنی از وقتی که به لطفا میگفت اُفا" ... این کلمه رو به کار میبرد ..... وقتی چیزی میخواد حتما میگه لطفا یا خواهش میکنم و وقتی براش انجام دادیم میگه ممنون
یه مامان
پاسخ
عزیزم چقدر دوست داشتنی تر میشن بچه ها وقتی که مودب هم صحبت می کنن.... آفرین به شما مامان نمونه
یک عدد مامان
10 اسفند 92 12:32
سلام ، ظهرتون بخیر والا ما همه ی موارد رو کم و بیش میدونستیم جز اون مورد خویشتن داری! یعنی آیا کلا امکان دارد یه بچه خویشتن دار باشد آیا؟! آموزش خویشتن داری به بچه ها خیلی سخته ها!! یه کم سخت بگیری بچه میشه منزوی و بی اعتماد بنفس! فک کنم خویشتن داری توی بچه فقط در حد همون کنترل خشم و احساسات باشه!! نه؟! اگه غیر از اینه بیشتر توضیح بدین روشن شیم بقیه پست خیلی خوب بود، ولی ما تنهایی بخونیم فایده نداره! باید باباهای محترم هم بخونن ▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬ مامانه خوبــ ِ پریسا: خوبی دوس جون ؟ دخمل گلت چطوره؟ چی شده مریض شده ؟ الهی زودتر خوب بشه
یه مامان
پاسخ
سلام به روی ماهتون امکان که ندارد بچه خویشتن دار باشد ولی رفتارهایی که از ما بزرگترها می بینه اون رو به این سمت سوق می ده، مثلا همین رفتاری که از کودکی از بچه ها سر میزنه، اینکه با جیغ و فریاد به خواسته اشون برسن، پدر و مادری در مقابل عصبانیت های بچه ها زود کوتاه میان و سریع خواسته اشون رو اجابت می کنن و این میشه نتیجه اش که در آینده هم اون بچه احساس می کنه که همه دست به کمر باید در اختیار اون و خواسته هاش باشن. خواسته های معقول خوبه که برآورده بشه، ولی اون هم باید با شیوه هایی باشه که این حس رو به بچه منتقل نکنه... البته خودتون بهتر می دونید و استــــــــــــادین برا خودتون! البته اون کنترل خشم و احساسات و اینا هم که گفتید، کـــــــاملا درسته. در مورد حضور باباهای محترم هم کاملا موافقیم آرزوی موفقیت و سلامت داریم براتون
یک عدد مامان
10 اسفند 92 12:36
خودمونیم! این عکسه دختره که برا این پست انتخاب کردین خیلی وحشتناکه! خب به من چه! خوشگل و نمکیه هی آدم دلش میخواد گازش بگیره و بچلونتش خب! با اون چشماش نگاش کنین تو رو خدا ... سلیقتون بیســــــتـــــــ
یه مامان
پاسخ
همچین گفتید وحشتناکه فکر کردیم ازش ترسیدید قابل شما رو نداره البته چشماش در مقابل چشمای خواهرزاده ی شما که چیزی نیست خدا حفظش کنه خیلی خوشگله ماشاالله و لا حول ولا قوه الا بالله
مریم (مامان روشا)
10 اسفند 92 13:30
سلام روزتون به خیر
یه مامان
پاسخ
سلام مامان عزیز روشا روز شما هم به خیر
مریم (مامان روشا)
10 اسفند 92 13:35
ممنون این پست خیلی خوب و آموزنده بود،به امید پرورش بچه های باهوش اونم از نوع اخلاقی
یه مامان
پاسخ
ان شششششششاالله
مامان فرنيا
10 اسفند 92 13:46
سلام واقعا يكي از مسائلي كه براي من مهمه مخالفتهاي نوجوانان با ارزشهاي پدر و مادرهاست كه خيلي شاهدش بوده ام و دغدغه اصلي ام درباره فرنيا است اميدوارم اين راهكارهايي كه گفتيد بتونه به من كمك كنه وقتي نوجوانهاي امروزي را دركنار پدرو مادرشون ميبينم نميتونم باور كنم اين فرزند از ان پدر و مادر باشه و بسيار از تاثير غير مطلوب جامعه نگران هستم
یه مامان
پاسخ
سلام مامان عزیز بله احساس شما رو درک می کنیم سعی کنید به اون چیزی که در توانتون هست درست عمل کنید و در نهایت به خدا توکل کنید و این امانت الهی رو به خود خدا بسپارید و صادقانه از خود خدا بخواید تا فرزندتون رو برای خودش تربیت کنه مطمئن باشید حتی جاهایی که دست شما کوتاه هست دستی از غیب یاری گر او خواهد بود ان شاالله