مــدرســـه ی مــامــان هـا

اینجا برای تربیت فرزندانمون همگی هم معلم هستیم و هم شاگرد!...

اهمیت تنبیه و تشویق 4؛ شروط تنبیه و نکاتی در این باره

1393/7/14 6:0
نویسنده : یه مامان
2,396 بازدید
اشتراک گذاری

در قسمت های قبل درباره ی اهمیت تنبیه و حوزه ی هایی که تنبیه به آن تعلق می گیرد صحبت یه میان آمد و با یک مثال عملی به شرح این قضیه پرداخته شد و یک راهکار برای مدل تنبیه ارائه شد. در این قسمت به شروط تنبیه و نکاتی در این باره می پردازیم...

 

تنبیه سه شرط دارد:

شرط اول، از صبح تا شب راه نیفتیم و دائم بچه را صدا کنیم و این مراسم تنبیه را اجرا کنیم و کارمان بشود چشم غره رفتن به بچه و اصل کار را بی اثر کنیم؛ فقط در حوزه ی ارزش ها تنبیه می کنیم و اجازه داریم که تنبیه کنیم، حوزه ی مهارت ها تنبیه ندارد، مجازات و جزا دارد که در ادامه بدان می پردازیم.

شرط دوم، پدر و مادری می توانند این تنبیه را اجرا کنند و درست انجام بدهند که شاد باشند. وقتی در سی ثانیه اخم می کنیم و خودمان را ناراحت نشان می دهیم طبیعتاً اختلاف سطح به وجود می آید. مادری که از صبح تا شب جیغ می زند و داد میزند و غر می زند، این سی ثانیه هم روی این همه ترش رویی ها! در این سی ثانیه فقط مدلش فرق می کند. کودک در این حالت معیار نمی گیرد. بلکه کودکی معیار می گیرد که مرتب از پدر و مادرش احساس خوب می گیرد و لذت می برد و رشد می کند، حالا یک لحظه می بیند که وای حالت ها فرق کرده و وارد منطقه ی قرمز شده، متوجه اوضاع می شود و با خودش عهد می کند که دیگر وارد این منطقه نمی شوم ، من دیگر این کار را نمی کنم!!!!! حالا اگر مادر عصبی باشه و صبح تا شب در حال غر زدن باشد و پدر دائم در حال بداخلاقی و دعوا باشد فایده ای ندارد و تکرار مرتب عصبانیت و تنبیه و دعوا اثرش را از دست می دهد.

شرط سوم در حیطه ی مهارت مدیریت می کنیم. اجازه دهید که بچه ها اشتباه کنند و بعد جزای اشتباهشان را دریافت کنند. یاد بگیرند که این اتفاق که افتاد نتیجه ی کار خودم بوده است اشکالی هم ندارد می توانم یاد بگیرم و تجربه کنم برای رشدم. ما به این حالت «جزا» می گوییم.

مثلا 6 تا شکلات خریدیم و سپردیم که 2 تا را صبح بخور، 2 تا را ظهر و  2تا را عصر؛ کودک هم خوشش می آید و همه اش را با هم می خورد! شما می آیید باید بگویید: «شکلات ها رو خوردی؟ نوش جونت». کودک می رود، ظهر میاید و می گوید «مامان شکلات می خوام»، مادر باید بگوید: «خوردی دیگه»؛ کودک چانه می زند که «صبح خوردم الآن می خوام». مادر: «خب خودت خواستی!» در این جا کودک انتخاب کرده و تصمیم گرفته که همه ی شکلات ها رو با هم بخورد، تأییدش می کنیم، سرزنش این جا جایی ندارد، مادر: «خوردی کلی هم کیف کردی ها، الآن دیگه نمیشه تو همشو صبح خوردی»، این جا است که شما باید مقاومت داشته باشید و عصبی نشوید چون ممکن است که کودک پافشاری کند و روی اعصاب شما برود؛ حالا این وظیفه ی شما است که محکم بایستید، «جانم! می خوای گریه کنی، باشه عزیزم گریه کن»، درک احساس می کنیم، جایگزین می دهیم ولی شکلات نمی دهیم. مادر: «شکلات ظهرت را خوردی نوش جونت ، حالا فردا یادت باشه که دیگه نخوری». اگر شما کم بیاورید و کم حوصلگی کنید و به کودک شکلات دهید می فهمد که هرجا گیر کردم یک کم داد می زنم و گریه می کنم و جیغ می کشم و فحش می دم و ... حرفم را به کرسی می نشانم. پس هر کاری کرد شما مقاومت کنید. کار نسیه هم نکنید و مثلا نگویید «بیا این شکلات رو بگیر نگه دار برای فردا». اصلاً از این کارها نکنید. ممکن است بچه شروع کند به حرفهای قلمبه و سلمبه زدن مثل «الهی بمیرم تو راحت بشی مامان بد»؛ مادر: «خدا نکنه قربون قد و بالات برم». «پس الهی تو بمیری من راحت بشم»، مادر: «باشه بعداً صحبت می کنیم». «اگه منو دوست داری بده و گرنه جیغ می زنم ها»، مادر: «باشه عزیزم، بیا بریم پارکینگ هر چه قدر دلت می خواد جیغ بزن و گریه کن»..... همراه کودک هستیم از خط خارج نمی شویم به خشونت هم متوسل نمی شویم تا کودک یاد بگیرد که تصمیم گرفته است، باید پای تصمیم خودش بایستد. در این صورت است که درک مسئول پیدا می کند.

چند نکته در مورد تنبیه :

- تنبیه برای تخلیه ی عصبانیت های والدین نیست. ما از دست روزگار و همسر دلخور هستیم، سر فرزندمان تلافی درمی آوریم.

- تنبیه برای بازدارندگی است نه برای ایجاد انگیزه. می خواهیم فرزندمان لباس بپوشد، «پاشو لباستو بپوش» باید به او انگیزه بدهیم که بلند شود و لباسش را بپوشد. برای این که کودک حرکت کند و کاری را انجام بدهد، تشویق لازم است. با تنبیه نمی توانیم انگیزه ایجاد کنیم بلکه تنبیه اجبار ایجاد می کند، «بلند می شی یا بلندت کنم!»،«میام خدمتت می رسم ها» تنبیه چه صحیح و چه غیر صحیح برای ایجاد حرکت نیست؛ برای بازدارندگی است.

- تنبیه باید متناسب با عمل باشد. یک دلیل این که جرم در جامعه زیاد است این است که مجرمین خودشان را بستان کار می دانند. تنبیه های خشونت آمیز و کیفرهای بی دلیل، بچه ها را طلب کار بار می آورد. یک مجرم میگوید که «من یک خلافی کردم، فوقش 6 ماه زندانی بشوم پس چرا 2 سال برایم نوشتند حالا من یک سال و نیم از جامعه طلب دارم». تنبیه های خشونت بار بچه ها را می برد به سمت خلاف بیشتر چون آن ها را به سمت درک مظلوم سوق می دهد. وقتی این درک از یک حدی بالاتر می رود، این شخص خودش را از خانواده و بعد از جامعه طلبکار می داند در نتیجه بدتر می کند.

- در تنبیه با بچه ها حساب نسیه نداشته باشیم. تنبیه مال کاری است که در این لحظه اتفاق افتاده. اگر کاری خلاف ارزش است، همان موقع واکنش نشان بدهید. اگر نمی توانید فراموشش کنید. یک روز از صبح بلند شده اید کودک چندین بار از ارزش ها عبور می کند، شما هم حالتان خیلی خوب است و می گویید : «ولش کن بچه اس دیگه، اشکالی نداره»؛ بچه ادامه میدهد تا ظهر میشود، حالا ممکن است که از موضوعی ناراحت شده باشید و در همین موقع بچه یکی از آن کارهایی را می کند که از صبح انجام داده است و شما هیچ نگفتید؛ حالا گیرش میاورید که بیا این جا ببینم این از صبحت این هم از ظهرت اون هم از دیروزت و اون هم از فلان روزت و از هفته ی پیش و اون از عمه هات و این هم از بابات و خلاصه ،همه ی دق و دلی را سر بچه خالی می کنید؛ بچه هم نمی فهمد که اصلاً موضوع چیست؟ این حرفها چیست؟ برای بچه ها حساب نسیه باز نکنید اگر باید تنبیه بشود همان موقع انجام دهید و گرنه ولش کنید و دیگر اصلاً بهش فکر هم نکنید.

- یادتان باشد که تنبیه و تشویق در حوزه ی رشد نیستند. یک نقش بسیار کوچکی دارند و خود تربیت هم نقش بسیار کوچکی دارد و نقش تنبیه و تشویق کوچک تر از تربیت هستند. پس این قدر مسئله ی تنبیه و تشویق را در زندگی بچه ها بزرگ نکنید. زندگی عرصه ی زندگی کردن است. عرصه ی تعامل، ارتباط، با هم بودن، لذت بردن و رشد کردن و دوستی و محبت و خلاقیت است. تنبیه و تشویق هم  جای خودش را دارد. نه باعث رشد می شوند و نه باعث شکوفایی خلاقیت. زندگیتان را به عرصه ی این دو تبدیل نکنید.

معرفی کتاب:

 - « چگونه بدون خشونت تربیت کنیم » نوشته ی خانم مریم احمدی، مؤسسه مادران امروز؛ که تمام سؤال هایی که در مورد ریزه کاری های تکنیک تنبیه برایتان پیش می آید را در این کتاب توضیح داده و بسیار کمک کننده است.

- « والدین و کودک زیر 6 سال»

- « مادر یک دقیقه ای» اسپنسرجانسون ، نشر نی، در این کتاب تنبیه سی ثانیه ای را مفصل توضیح داده است.

پسندها (2)
نظرات (7) مشاهده جعبه ارسال نظر
مامان شبنم
14 مهر 93 10:56
سلام بسیار عالی بود وقتی این مطالب رو می خونم احساس راحتی می کنم چون حداقل اکثر روش هایی رو که اعمال می کنم با موارد درستش هم خوانی داره و خودم هم احساس می کنم نتیجه بهتری میده چون خیلی جاها دیدم بچه ها از تنبیه زیاد به قول معروف پوستشون کلفت شده حتی گاهی دیدم با این که کتک می خورن می خندن که موفق شدن حرص والدینشون رو در بیارن .
یه مامان
پاسخ
سلام مامان عزیز بله واقعا همینطوره که گفتید، خیلی خوبه که روش هاتون با این روش ها همخوانی داره و ما خوشحالیم که مامان میدونستی مثل شما در مدرسه حضور داره
مامان فرنيا
14 مهر 93 14:42
من هنوز كه هنوزه با دستشويي رفتن دختري مشكل دارم بخصوص موقع بيرون رفتن از خانه اصلا تا مرحله اي كه ميگه واي داره ميريزه نرسه نميخواد بره دستشويي اما فقط و فقط يك راه حل داره ان هم روش مسابقه است هر كي زودتر رسيد به دستشويي و هميشه هم كاربرد داره البته بگم فقط زماني كه ميخواهيم از خانه بيرون بريم و عجله داريم از اين روش استفاده ميكنم و در مواقع عادي حتي ازش سوال هم نميكنم اما خوب هميشه با همين جمله واي داره ميريزه و ديگه تحمل ندارم و... ميره سمت دستشويي
یه مامان
پاسخ
سلام مامان عزیز فرنیا معمولا وقتی بچه ها مشغوا بازی هستن به سختی برای دستشویی رفتن کنار میان و همکاری میکنن و باید انگیزه ای براشون ایجاد کرد مثلا دوستی میگفت من وقتی دختر کوچیکم رو میخوام ببرم دستشویی بهش نمی گم بیا بریم دستشویی کن که مقاومت کنه و نیاد یه بر چسب بهش میدم و میگم بدو بیا بریم اینو به دیوار دستشویی بچسبونیم و اینطوری دخترش رابطه ی خوبی با دستشویی برقرار کرده. شما خودتون فکر میکنید علت این مشکلی که مطرح کردید چیه؟
مامان فرنيا
14 مهر 93 14:45
با اينكه كاملا با اين مطلب موافقم و سعي هم داشتم كه همين گونه باشم اما باور كنيد گاهي تسلط براعصاب بسيار سخت و جانفرسا ميشود بخصوص همان قسمت شكلات كه مثال زديد و اصرارهاي بچه واي
یه مامان
پاسخ
باور میکنیم مامان عزیز چون خودمون هم مادر هستیم ان شاالله خدا به همه مون کمک ونه تا در تربیت و هدایت این فرشته های معصوم و پاک به بهترین نحو عمل کنیم و امانتداران خوبی باشیم
مامان فرنيا
14 مهر 93 14:46
و مهمترين قسمت در تربيت بچه اين است كه در تمام مواردي كه داريم مقاومت ميكنيم يادمان باشد نميخواهيم كارهاي بچه را با مخالفتهايمان تلافي كنيم فقط قصد انجام روش درست است
یه مامان
پاسخ
خیلی ممنون، به نکته ی خوب و مهمی اشاره کردید واقعا اگه بتونیم همین مساله رو رعایت کنیم خیلی از مشکلاتمون حل میشه
بابا و مامان
14 مهر 93 18:02
سلام خسته نباشید ممنون از روشهای خوب پیشنهادیتون کاش بتونم اجرا کنم مخصوصا وقتی که لج درار می شند حسابی بدتریتن موقع هم موقع پوشیدن لباسه که وقتی داشتم مثال پوشیدن لباس و می خوندم عجیب به مظلومیت خودم پی می برم که چقد حرص می خورم محمد پارسا خودش و شل شل می کنه تا احساس می کنی داره می افته و بعدم می گه چرا بریم وقتیم می گم باشه نریم حالا می گه جرا نریم و با جنگ و دعوا لباسش و می پوشه یاسمنم باید یه هفت هشت باری صداش کنم تا بیاد لباسش و بپوشه اونم با غر اینها برا خانم معلمهای گل که ما مانها را خوب درک می کنند
یه مامان
پاسخ
سلام مامان عزیز ممنون، سلامت باشید ان شاالله که همه بتونیم این به این مطالب عمل کنیم و اونا رو به کار ببریم. در مورد لباس پوشیدن احتمالا بچه ها حساسیت شما رو در این مساله کشف کردن و احتمالا عکس العمل خاصی که شما در اون لحظه داشیتد براشوت سرگرمی و تفریح شده و دوست دارن که کاری بکنن تا شما عکس العمل نشون بدید، شما هم باید سعی کنید با این کوچولوها یه جوری برخورد کنید که نتونن به هدفشون برسن و یه جورایی با بازی هایی مثل قایم موشک توی لباس و مثلا اینکه کی می دونه دست محمد پارسا کو؟ بعد با حالت کش داری بگید ایــــــــــــــنه و... ایجاد انگیزه در یه مسیر دیگه ای هدایتوشن کنید. خوشحال میشیم راه هایی که برای ایجاد انگیزه به ذهنتون میرسه و براتون نتیجه بخش خواهد بود رو برامون بنویسید. این مطلب بسیار قدیمی مدرسه رو هم بخونید شاید نکته ای براتون در بر داشته باشه: http://mamanschool.niniweblog.com/post22.php ممنون به خاطر گل ها و ابراز محبتتون موفق باشید
مامان فرنيا
15 مهر 93 11:05
قطعا علت مقاومت در برابر دستشويي رفتن همان بازي است اما ما بزرگترها از دست اين بچه ها نميدونيم چكاري خوبه چكاري بد مثلا من ميدونم اگه از روش برچسب و حتي مسابقه اي كه خودم گفتم هم ميتونم موفق باشم اما از يك طرف هم ميگم با توجه به اينكه ديگه 4سالش است و از دوسالگي از پوشك خداحافظي كرده نبايد با اينكارها و انگيزه هاي اين چنيني بره سمت دستشويي يعني حالا كه ديگه داره مستقل ميشه و ديگه خودش بعضي وقتها به تنهايي ميره و كارش را انجام ميده و برميگرده و حتي ديگه دستش به شير اب ميرسه كه خودش كاملا دستهاش را بشوره و بياد بيرون باز براي استارت رفتن نياز به انگيزه داره نميدونم شايد من زيادي از دخترم انتظار دارم
یه مامان
پاسخ
ممنون از توضیحاتتون، نمیدونیم شاید هم انتظار دخترتون از شما توجه یا محبت زیادتر هست یا شاید شما زیادی روی این مساله حساس بودید و همین عکس العمل شما روی این مساله بی تاثیر نبوده. به طور کلی گاهی والدین فکر می کنند برای اینکه فرزندشون مستقل بار بیاید باید حتما اون رو از خودشون دور کنن اما این کار بدتر اونا رو وابسته می کنه. شاید بد نباشه این مساله رو از خانوم دکتر بپرسید یا اگه خواستید ما این سئوال رو براشون ارسال کنیم که البته همونطور که می دونید ممکنه طول بکشه تا پاسخ بدن اگه فرصت کردید این مطلب رو هم مرور کنید شاید نکاتی توش باشه که براتون مفید باشه: http://mamanschool.niniweblog.com/post318.php مطالب سریالی «انواع روابط والد و فرزند» رو هم که قبلا گذاشته بودیم یک نگاهی بندازید ممکنه براتون مفید باشه موفق باشید
مامان اهورا
16 مهر 93 15:13
سلام،از وقتی که تنبیه 30ثانیه ای رو انجام میدیم خیلی مفید بوده و حسابی جواب میده اصلا هم دیگه همون کار بد رو انجام نمیده مثلا دیروز با مداد رنگی دیوار آشپزخونه رو خط کشید وقتی از این روش استفاده کردم دیگه اصلا تکرار نکرد اما قبلا هرچقدر دعواش میکردم یا میگفتم بابایی ناراحت میشه دوباره یه جای دیگه رو خط میکشید وبا اونکه میگفت ببخشید اما تکرار میکرد اما دیروز بعداز تنبیه 30ثانیه ای دیگه انجام نداد،بازم از مطالب مفیدتون ممنون
یه مامان
پاسخ
سلام مامان عزیز اهورا حالتون خوبه؟ خیلی ممنون که بازخورد استفاده از این مطالب رو برامون نوشتید، واقعا ممنونیم کلی بهمون انرژی و انگیزه دادید براتون آرزوی موفقیت داریم