مــدرســـه ی مــامــان هـا

پدر و مادرهایی مثل کاغذ الگو

1394/3/5 9:28
نویسنده : یه مامان
1,765 بازدید
اشتراک گذاری

والدین ضمن این که مقداری از خصایص خود را به فرزندانشان به طور موروثی منتقل می کنند، باید بکوشند شخصیت آنها را طوری شکل دهند که آنان به آسودگی با محیط اطراف و مردم اجتماع خویش سازگاری بیابند و در زندگی روزمره خود دچار مشکلات اساسی نباشند

شخصیت کودکان چگونه شکل می گیرد؟

والدین ضمن این که مقداری از خصایص خود را به فرزندانشان به طور موروثی منتقل می کنند، باید بکوشند شخصیت آنها را طوری شکل دهند که آنان به آسودگی با محیط اطراف و مردم اجتماع خویش سازگاری بیابند و در زندگی روزمره خود دچار مشکلات اساسی نباشند؛ البته این موضوع حائز اهمیت است که از یک پدر و مادر دارای شخصیت متعادل اجتماعی چنین انتظار می رود که فرزند را از مراحل اولیه تولدش چنان پرورش دهند که در تمام مراحل زندگی، دارای شخصیتی انسانی و روحیه متعادلِ روانی باشد.

ما در این مطلب نیز به مواردی که می تواند در رشد و تکوین شخصیت کودک تأثیر بگذارد اشاره می کنیم. امید است مفید واقع شود.

شخصیت از دیدگاه علم روان شناسی به این شکل تعریف شده است: شخصیت عبارت است از کل خصوصیات انسان. پس همه افراد در هر سن و موقعیتی دارای شخصیت هستند. به گفته پاره ای از روان شناسان، شخصیت از ابتدای تولد تا خاتمه عمر در حال شکل گرفتن و تکامل است و به همین دلیل، هیچ گاه نمی توان از آن به عنوان حالتی ثابت و غیرقابل تغییر سخن گفت. در رشد و تکامل شخصیت کودک، عوامل زیادی مؤثرند و میزان تأثیر این عوامل به میزان توانایی کودک به درک اهمیت این عوامل در ارتباط آنها با خودش بستگی دارد.

رشد شخصیت در کودک از ۲ سالگی به بعد آغاز می شود. در سال های اولیه زندگی یک طفل، رشد چشمگیر شخصیتی او قابل توجه است؛ البته این سرعت رشد در کودکان مختلف، متفاوت است.

کودک شخصیت دارد

انسان خواه خردسال یا بزرگسال، به خود و شخصیت خویش علاقه مند است. می خواهد همواره مورد احترام دیگران باشد، شخصیت او خواه در محیط خانه یا مدرسه یا اجتماع حفظ شود. این علاقه به حفظ شخصیت در تمام افراد اجتماع دیده می شود. شخصیت طلبی جزء ذات هر انسانی است و همه بدان پایبند هستند.

هرگز نباید گمان کنیم که کودکان کم سن، این گونه چیزها را نمی فهمند و بدان توجهی ندارند؛ بنابراین باید بپذیریم که کودکان هم به نوبه خود مقام و احترام و شخصیتی دارند و بزرگ ترها بخصوص والدین باید این شخصیت را محترم بشمارند و در حضور دوست و همکلاسی آبروی او را نبرند و به او توهین و جسارت نکنند.

اسلام نیز در جمع قوانین خود شخصیت و احترام همه مسلمانان بخصوص کودکان را محفوظ داشته است. در بسیاری از روایات اسلامی به بزرگسالان تاکید شده است که شخصیت کودکان را رعایت کنید و هرگاه که بتوانید باید شخصیت کودکان را رشد و تعالی بخشند. بزرگسالان باید در رفتارشان با کودکان دقیق باشند و بکوشند شخصیت فرزندان را رعایت کنند و نباید به عناوین گوناگون آنان را بکوبند یا پرده دری کنند و با نگهداشتن حیثیت و مدارا کردن در پرورش و تربیت آنان، گام های مؤثری بردارند.

پدر و مادرها الگو هستند

اگر پسری صاحب پدری با شخصیت، مؤمن و اندیشمند و اجتماعی باشد و اگر مشاهده کند که همه به خاطر مقام والا و سجایای اخلاقی که در پدرش مشاهده می شود به او احترام می گذارند، بدون شک او نیز سعی خواهد کرد همسان پدر شود. دخترها نیز به همین ترتیب هستند. آنها بسیاری از کارهای مادرشان را تقلید می کنند و مادری هم که دارای رشد شخصیتی مناسب و خوبی باشد دخترش نیز فردی همچون او خواهد شد؛ البته تأثیری را که محیط و توارث در رشد شخصیتی دارد نباید از یاد برد.

تجربه نشان داده است بچه ای که پدر و مادرش، آدم های بسیار خوب با محبت، پرهیزگار و مورد احترام جامعه بوده اند، وقتی در محیط بد و نامناسب بزرگ شده اند، تمام صفات خوب ایشان را از یاد برده و در عوض آنچه را از اطرافیان آموخته بودند در زندگی خود ملاک عمل قرار داده و به کار گرفته اند. این نکته حائز اهمیت است که کودک در مرحله سنین آغازین و تا رسیدن به مراحلی از تکوین و رشد شخصیت همچنان پدر و مادر و معلم خود را الگو و نمونه برای عمل خود قرار خواهد داد.

راههای تقویت فرزندان

بسیاری از والدین پیوسته می پرسند رفتار مناسب با کودک خود چگونه باید باشد تا شخصیت به طور مثبت در او رشد و نمو کند. در اینجا ما مواردی را که الهام گرفته از احادیث ائمه طاهرین علیهم السلام و گفته های روان شناسان است فهرست وار مطرح نموده تا با اتکاء به مکتب پربار اسلام در رشد صحیح شخصیت کودکان خود، توفیق حاصل کنیم.

چه باید کرد؟

1- احترام گذاشتن

اساسی ترین و ثمربخش ترین راه برای رشد شخصیت کودک و برخورداری از استقلال فکری و اعتماد به نفس در زندگی، احترام به اوست، کودک از وقتی قدم به دنیا می گذارد، با اولین محیط اجتماعی یعنی خانواده روبه رو می شود. او بتدریج با اعضای این جامعه یعنی پدر و مادر، برادر و خواهر آشنا می شود.

اگر کودک از ابتدا احساس کند که در این محیط اجتماعی کوچک، احترام افراد محفوظ است، توهین و تحقیر و جسارت در کار نیست، بزرگ تر به کوچک تر و کوچک تر به بزرگ تر احترام می گذارد کم کم علاوه بر این که اهمیت احترام گذاشتن را درک میکند، خود به خود انسانی محترم و با شخصیت نیز بار خواهد آمد.

اگر می خواهید فرزندتان به شما توهین نکند، باید شما نیز به او توهین نکنید. متأسفانه بسیاری از پدران و مادران از این نکته غافلند و توقع دارند فرزندشان کاملاً احترام آنان را نگه دارد، در حالی که خود هرگز به فکر احترام و شخصیت او نیستند. دائم او را سرزنش و تحقیر می کنند و در برابر دوست، همکار و همکلاسی ا ش کوچکش می کنند. باید بدانیم آنچه به کودک می دهیم همان را پس می گیریم.

2- واگذاری امور کوچک

کودک نیز مانند دیگران دوست دارد در خانه و محیط های دیگر، خود را عضوی فعال و مؤثر احساس کند. او از طفیلی بودن و سربار جامعه بودن بدش می آید، از این رو بایستی بخصوص در محیط خانه برای او هم حسابی باز شود، به او نقشی داده و مسوولیتی به عهده اش بگذارند تا از این طریق احساس شخصیت کند و خود را بی اثر نبیند.

از این رو لازم است پدران و مادران محترم در محیط خانه بعضی کارهای ساده و جزیی را به کودکان خردسال واگذار کنند و از آنان مسوولیت بخواهند.

این عمل نقش مؤثری در احساس شخصیت کودکان دارد، آنها را متعهد و مسوول بار خواهد آورد و در امور زندگی ورزیده می سازد و به ترتیب در مسوولیت های بالاتر نقش بهتری ایفا می کند و تجربیات خود را به کار می اندازد.

3-رعایت ادب

برخورد مؤدبانه با فرزندان اگر چه کم سن باشد نقش مهمی در رشد شخصیت و احترام فرزندان دارد. متأسفانه بسیاری از پدران و مادران از این نکته غافل هستند، و بویژه در کلام، ادب را در قبال فرزندان خود رعایت نمی کنند.

به پدران و مادران محترم که خواهان عزت و سربلندی فرزندان خود هستند، سفارش می کنیم با کودک خود همانند شخصی محترم و دوستی واقعی برخورد کنید، با او با کمال ادب سخن بگویید، هنگامی که می خواهید خطا و اشتباهی را تذکر بدهید، سعی کنید با نرمی و ملاطفت بیان کنید، چرا که در این صورت حرف شما تأثیر بیشتری خواهد داشت.

در حضور دیگران هرگز کودک خود را توبیخ نکنید، و به این وسیله او را گرفتار عذاب روحی نکنید، از به کار بردن الفاظ رکیک و زشت جداً خودداری کنید؛ چرا که این روش نه تنها شخصیت و احترام خود شما را نابود می کند، بلکه علاوه بر آن کودک را نیز انسانی پست و زبون و لاابالی بار خواهد آورد.

4- لباس مناسب و زیبا بخرید

از دیگر عوامل مؤثر در رشد و تکامل شخصیت کودک، چگونگی پوشاک را باید نام برد. لباس های زیبا و رنگینی که بزرگسالان می پوشند، برای کودک خردسال بسیار جالب و فریب انگیز است و او آرزومند است هرچه زودتر از همان لباس ها بپوشد. چنان که وقتی کودک لباس و کفش نو می پوشد، فوراً به اطرافیان خود می گوید: «نگاه کنید کفش من تازه است و...» اگر کودک لباس جالب و مقبول بپوشد در میان دوستان خود مورد تقدیر و تحسین قرار خواهد گرفت و در نتیجه احساس برتری خواهد کرد و همین احساس و تصور در رشد و تکامل شخصیت کودک تأثیر خواهد داشت. والدین توجه کنند تا جایی که امکان دارد برای فرزند خود پوشاکی تهیه کنند که مورد علاقه او و پذیرش همسالانش باشد، نه این که صرفا خودشان دوست داشته باشند همچنین سعی کنید از لباس کودک خود تعریف و تمجید کنید و مهمتر اینکه در کنار لباس از خود او تعریف کنید مثلا به او بگویید «چه لباس خوب و مناسبی انتخاب کردی آفرین به دختر با سلیقه و خوبم.»

5-نام نیک برای کودک

روان شناسی می گوید: «نامی که هنگام تولد یا بعداً بر کودک گذاشته می شود، ممکن است خطر روانی برای او داشته باشد» این اصل تنها نام واقعی کودک را شامل نیست، بلکه لقب یا نامی که والدین و اطرافیان کودک از راه محبت به او می دهند. اگر حوریه را حوری یا حسین را حسی بنامند، همان تأثیر روانی را خواهد داشت. از این رو، بهتر است نام کودک را از میان نام های معمولی و رایج هر جامعه و فرهنگ آن انتخاب کرد. کودکی که نام و لقب خود را بپسندد همواره احساس برتری خواهد کرد و برعکس اگر از نام و لقبش خشنود نباشد، شرمسار و ناراحت خواهد شد و این هر دو احساس در چگونگی رشد شخصیت کودک مؤثرند.

6-مشورت و نظرخواهی

کودکان و نوجوانان نیز همانند بزرگترها دوست دارند در امور مربوط به خودشان با آنان مشورت شود و آنان نیز نظر بدهند. این کار خود موجب می شود آنان احساس شخصیت بیشتری کنند و برای نظر و را‡ی خود ارزش و ارجی قائل باشند. خوب است والدین از این نکته غافل نباشند و حتی بدون درخواست کودک، خود به این کار اقدام کنند و از این راه به کودک خود شخصیت بدهند. پس از مشورت و نظرخواهی نیز حتی الامکان نظر فرزند را عملی کنند و برای عقیده او احترام قائل باشند و اگر هم نظر ناصحیحی داشت. با کمال ملاطفت و مهربانی او را متقاعد کنند و یا این که وی را کاملاً متوجه اشتباه فکر و پیامدهایی که در انجام نظر اوست، بکنند که هم او تجربه کافی به دست آورد و هم این که در گفتارهای آینده خود تأمل بیشتری به خرج دهد. اما اگر بدون دلیل و آگاهی او را بکوبید، حتماً آثار مختلفی از جمله حقارت در او تجلّی خواهد کرد، طبیعی است که این برخورد ثمرات سوء در آینده خواهد داشت.

7-عدالت در رابطه با کودک

فرزندان باید طعم عدالت را بچشند و خوبی عدالت را لمس و احساس کنند که عدالت لازمه زندگی و جامعه است. حتی در کوچکترین امور هم باز اجرای عدالت لازم است.

8-وفای به عهد به کودک

کودک به دلیل آن که تمام خواسته های خود را از طریق والدین قابل تحقق می داند و به آنان بشدت متکی است، اعتماد و توکل او بر پدر و مادر خواهد بود. یکی از عواملی که می تواند این اعتماد را پیوسته حفظ کند و مایه قوت شخصیت و ثبات کودک باشد، این است که در عهد و پیمان خود با کودکان وفادار باشند. و هیچ گاه با فرزند خُلف وعده نکنند و رفتارشان خلاف گفتارشان نباشد.

9-آشنا کردن کودک با سختی ها

امام موسی بن جعفر (ع) فرموده است: «بهتر است طفل در کودکی با سختی و مشکلات اجتناب ناپذیر حیات که قرامت زندگی هستند، روبه رو شود تا بردبار و صبور بار آید و در جوانی و بزرگسالی اهل استقامت باشد.» دانشمند بزرگ اسلامی خواجه نصیرالدین طوسی می گوید: «باید کودک را به سختی ها معتاد ساخت از جامه نرم و اسباب راحتی باز داشت، خواب بسیار را اجازه نداد، چه این که مشکلات زندگی فکرشان را قوی می کند، علاوه بر این لذتی که از حل مشکل عاید ایشان می گردد، بالاترین لذت هاست.»

10-بوسیدن کودک

بوسه از مهم ترین نشانه های ابراز علاقه و محبت به کودک است. بوسه هم نشان می دهد که والدین درباره فرزندان خود مهربان و دلسوز هستند و فرزندان را از این علاقه و محبت پدر و مادر، آگاه و خشنود می کند، و هم درخت مهر را در وجود کودکان ریشه دار می کند.

11-رفتار کودکانه با کودک

در رابطه با کودک، باید همچون خودش، با او رفتار کنند و به زبان کودکانه که برایش قابل فهم باشد با او حرف بزنند؛ زیرا کودک با کودکان و یا انسان های کودک نما بهتر انس میگیرد و همراه می شود.

12-احترام فرزند

با فرزند باید رفتاری مؤدبانه داشته باشیم و او را اکرام و احترام کنیم. فرزند نباید در خانواده خویش تحقیر شود و مورد بی احترامی واقع شود. تا آن که شخصیتش به طور سالم شکل گیرد. رسول خدا (صلی الله علیه و آله) می فرماید: به فرزندان خود شخصیت دهید و آداب نیکو را در آنان پرورش دهید.

13-سلام کردن به کودک

کودک در عین حال که کودک است و بازیگوش؛ اما احترام و توجه را مدنظر دارد و سلام کردن دیگران را به خود با دیده` احترام می نگرد. پیامبر خدا (ص) می فرمود: ۵ چیز است که تا لحظه مرگ آن را ترک نمی کنم. یکی از آنها سلام گفتن بر کودکان است. در انجام این رفتار مراقبت دارم تا پس از من به صورت یک سنت میان مسلمین بماند که به آن عمل کنند.

منبع: سایت آفتاب (با اندکی ویرایش و اضافات)

پسندها (1)
نظرات (5) مشاهده جعبه ارسال نظر
انصراف
بابا و مامان
5 خرداد 94 10:28
سلام صبح بخیر ممنون به نکته های خوبی اشاره شده بچه ها واقعا مقلد خوبی هستند در الگو گرفتن از رفتار پدر و مادر محمد پارسا رفتارش خیلی شبیه پدرشه حتی غذا خوردنش و نوع غذاش اما یاسمن خیلی مثل خودم رفتار می کنه پارسا خیلی بیشتر اجتماعیه مثل باباش یاسمن خجالتیه مثل خودم دو تاشون کاملا رفتار متضاد دارند در این مورد من که خودم شخصیت اینظور دارم نمی تونم هر چی هم تلاش کنم رفتار دلخواه خودم که همون خجالتی نبودن و اجتماعی بودن هسترا به یاسمن منتقل کنم و همیشه این موضوع نگرانم می کنه البته پارسا هم کمی این موضوع خجالتی بودن باهاش هست چیزی که همسرم همیشه از من می پرسه اینه که که من نمی دونم خجالتی بودن یعنی چی من خجالت می کشم اول تو برو تو خونه مادرت بعد من میام الان اونجا شلوغه و شاید دارن حرفی می زنند من برم ساکت میشند و هزار تا بهونه برا اینکه اول من نرم تو البته الان خیلی بهتر شدم ولی یه جاهای همین رفتار و از خودم بروز می دم و... دیگه نگم بهتره خدارا شکر موارد دیگه که ذکر شده تا حد خیلی زیادی رعایت کردیم یه نمونه از الگو رفتاری بچه ها یادم اومد بگم یکی از اشنایان ما هست مادر خانواده نماز خونه و پدرشون بی نماز و حتی روزه هم نمی گیره مادرشون با ناراحتی مگفت فاطمه که از علی کوچکتره به علی می گفت دادش وقتی بزرگ شدی مثل بابا نماز نمی خونی یا مثل مامان نماز می خونی علی گفته نه مثل مامان می شم اما فاطمه گفته نه من مثل بابا الان اون دو تا بچه علی 18 سالشه و فاطمه 15 سالش علی نماز و کاملا کنار گذاشته فاطمه هم همینطور فقط روزه می گیرند اونم به زور وخیلی رفتارهای گستاخانه و اشتباه پدر و مادرشون را تکرار می کنند مثل مسخره کردن دیگران خودشون را برتر از دیگران می بینند خدا اخر عاقبت همه را به خیر کنه بازم زیاد شد ببخشید
یه مامان
پاسخ
سلام مامان عزیز ممنون که وقت گذاشتید و نظرتون رو برامون نوشتید، اول بگیم که برای اون خانواده ای که مثال زدید خیلی متاسف شدیم ان شاالله که خدا این بچه ها رو در مسیر هدایت قرار بده و بالاخره راهشون رو پیدا کنن در مورد خجالتی بودنتون هم قبلا معرف حضور هستید شما باز خدا رو شکر پسرتون به باباش رفته وگرنه پسر بخواد خجالتی باشه با توجه به نقشی که در آینده باید بپذیره خیلی بدتره البته دختر خجالتی هم خیلی خوب نیستا (قابل توجه مامان یاسمن جان) درسته تغییر کردن کمی سخته اما امیدواریم با سعی و تلاش خودتون و یاری همسرتون هر روز بهتر از دیروز بشید، دینگ دینگ
مامان ماریا
5 خرداد 94 11:34
هر وقت از دست کارهای کودکت عصبانی و خسته شدی این متن را با خودت مرور کن . این شادمانی که اکنون دردست توست مدت زیادی نخواهد ماند .این دستان نرم کوچکی که در دست تو آشیانه دارددر حالی که در آفتاب قدم می زنی ،همیشه با تو نخواهد بود . همینگونه این پاهای کوچکی که در کنارت می دود و با صدای مشتاقی که بدون وقفه و با هیجان هزاران سوال از تو می کند ،تا ابد نیستند . این صورتهای قابل اعتماد که به طرف توتوجه می کنند ،یا بازوان کوچکی که بر گردن تو حلقه می شوند،و لبان نرمی که بر روی گونه های تو فشار می آورند ،دایمی نیستند . قلب خودت را بر ایشان ارزانی بدار . روزهایشان را از شادی پر کن . در خوشی و شادمانی معصومانه شان شریک باش. که طفولیت جزدو روزی بیش نیست و با چشم برهم زدنی برای همیشه از دست خواهد رفت . اگر کودکی با خرده گیری بزرگ شود، ملامت کردن را می آموزد. با خصومت بزرگ شود، ستیزه جویی را می آموزد. با استهزاء بزرگ شود، کم رویی می آموزد. با شرم بزرگ شود، احساس گناه را می آموزد. با بردباری بزرگ شود، تحمل را می آموزد. با تشویق بزرگ شود، اعتماد به نفس می آموزد. با تحسین بزرگ شود، قدرشناسی را می آموزد
یه مامان
پاسخ
سلام مامان عزیز ممنون از متن زیباتون
مامان پارسا
6 خرداد 94 7:52
سلام خیلی ممنون ،من که واقعا تو زندگی خودمون الگو گیری فرزند از والدین رو هر روز مشاهده می کنم و بیشتر مواقع به خودم و آقای همسر یاد آور میشم که بچه به ما نگاه میکنه مراقب به حرکاتمون باشیم
یه مامان
پاسخ
سلام مامان عزیز آفـرین به شما که حواستون به این نکات مهم و ظریف هست و به همسرتون هم متذکر میشید براتون آرزوی خوشبختی داریم
مامان فرنيا
6 خرداد 94 7:55
ممنون از مطلب مفيدتون بعضي از مسائل را خودمان ميدانيم اما بهتر است با تكرار و خواندن با بيانهاي متفاوت هميشه در پيش چشممان باشد تا دانستن ان مطالب باعث نشه اين مسائل ساده اما مهم موقع عمل فراموشمون بشه
یه مامان
پاسخ
سلام مامان عزیز فرنیا خواهش میشه، ما هم ممنونیم که وقت میذارید و مطالب مدرسه رو با دقت و توجه میخونید حتی اونا که خودتون بلد هستید رو
مامان اهورا
10 خرداد 94 23:58
سلام ،نکات بسیار بسیار جالبی بود ممنون از شما
یه مامان
پاسخ
سلام مامان عزیز قابل شما رو نداشت
1